Zabezpieczenie powództwa o przywrócenie do pracy pracownika podlegającego szczególnej ochronie – nakazanie dalszego zatrudnienia pracownika

Nieuzasadnione zwolnienie z pracy zazwyczaj powoduje u pracownika poczucie krzywdy połączone z przekonaniem o niechybnej bezkarności pracodawcy, który naruszył przepisy prawa pracy. Pracownicy z reguły są świadomi tego, że kodeks pracy przyznaje niesłusznie zwolnionemu pracownikowi prawo domagania się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach, wątpiąc jednak w sens tych roszczeń.

Często zdarza się, że zwolniona osoba nie decyduje się dochodzić tych roszczeń na drodze sądowej z uwagi na perspektywę długotrwałego procesu sądowego, po którego zakończeniu powrót do pracy nie będzie miał już sensu. W takich przypadkach pracownicy rezygnują z wniesienia odwołania do sądu pracy lub zamiast domagać się przywrócenia do pracy, wnoszą o zasądzenie odszkodowania.

W kontekście powyższego warto zwrócić uwagę na niedawną zmianę przepisów procedury cywilnej. We wrześniu 2023 r. ustawodawca wprowadził do kodeksu postępowania cywilnego przepis art. 755⁵, który umożliwia zabezpieczenie powództwa o przywrócenie do pracy przez nakazanie pracodawcy dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest przy tym jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Jest to istotne ułatwienie dla pracownika, ponieważ zasadą w przypadku postępowania zabezpieczającego jest obowiązek nie tylko uprawdopodobnienia roszczenia, ale też wykazania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia (co zwykle jest najbardziej problematyczne). Ponadto, wprost z przepisu wynika, że sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia wyłącznie w sytuacji, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne. Udzielając zabezpieczenia, sąd pracy może zagrozić pracodawcy nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz pracownika na wypadek naruszenia obowiązków określonych w postanowieniu o zabezpieczeniu. Oznacza to, że sąd pracy już w postanowieniu o zabezpieczeniu może zastrzec, że jeżeli pracodawca nie będzie dalej zatrudniał pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania mimo obowiązku wynikającego z wydanego postanowienia, pracownik będzie mógł domagać się zapłaty określonej kwoty np. za każdy dzień niewykonywania obowiązku. Może to być np. kwota 500 lub 1 000 zł dziennie, w zależności od stanu faktycznego sprawy.

Co więcej, w przypadku zgłoszenia przez pracownika wniosku o zabezpieczenie, sąd “udzieli zabezpieczenia” (a nie “może udzielić zabezpieczenia”). Oznacza to, że udzielenie zabezpieczenia jest obligatoryjne w przypadku zajścia przesłanek opisanych w omawianym przepisie.

Przepis nie znajdzie jednak zastosowania w przypadku każdego pracownika niesłusznie zwolnionego z pracy. Dotyczy on tylko tych przypadków, gdy odwołujący się pracownik podlega szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia. Odnosi się on zatem np. do osób w wieku przedemerytalnym (tj. pracowników, którym brakuje nie więcej niż 4 lata do uzyskania wieku emerytalnego), osób chronionych na podstawie ustawy o związkach zawodowych, kobiet w ciąży, ojców korzystających z urlopu ojcowskiego, rodziców korzystających z urlopu wychowawczego lub ojcowskiego.

[Stan prawny na 24.10.2024 r.]