Doręczanie pism w toku sprawy z udziałem kuratora będącego radcą prawnym lub adwokatem

Dnia 30 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie SSN Beata Janiszewska (spr.), SSN Dariusz Pawłyszcze, SSN Piotr Telusiewicz wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II CSKP 7/23, którego treść z uzasadnieniem pojawiła się na stronie Sądu Najwyższego dnia 22 września br.: https://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Komunikaty_o_sprawach.aspx?ItemSID=744-b6b3e804-2752-4c7d-bcb4-7586782a1315&ListName=Komunikaty_o_sprawach

W sprawie tej został poruszony problem doręczeń wykonywanych w toku sprawy między profesjonalnym pełnomocnikiem a kuratorem osoby nieznanej z miejsca pobytu, którym jest adwokat. W uzasadnieniu do wydanego orzeczenia Sąd Najwyższy wyraził zdanie, że art. 132 § 1 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie ma zastosowania w takim przypadku, mimo że kuratorem jest osoba będąca równocześnie adwokatem czy radcą prawnym. W związku z tym, odpisy pism procesowych adresowanych do kuratora będącego radcą prawnym powinny być przesyłane do sądu, a nie doręczane mu bezpośrednio pocztą wraz z zamieszczeniem oświadczenia, o którym mowa w art. 132 § 1 zd. 2 KPC. Do takich wniosków Sąd Najwyższy doszedł opierając się na wykładni systemowej i funkcjonalnej, podnosząc przy tym istnienie niejednoznacznych wyników wykładni językowej omawianego przepisu.

Zdanie odrębne zgłoszone do wyroku przez SSN Dariusza Pawłyszcze dotyczyło innego aspektu sprawy, a sędzia ten stwierdził, że Sąd Najwyższy zasadnie uznał, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji został naruszony art. 132 § 1 zd. 3 k.p.c. przez bezpodstawny zwrot odpowiedzi na pozew. Mimo wykonywania przez kuratora pozwanego zawodu adwokata, doręczanie bezpośrednie stosuje się tylko między pełnomocnikami, a nie wobec adwokata ustanowionego kuratorem strony.

A jak to wygląda w praktyce? Różnie. To znaczy zależnie od konkretnego składu orzekającego sądy albo wymagają bezpośrednich doręczeń między pełnomocnikiem a kuratorem, albo nie. Są też i takie przypadki, kiedy to akceptowane są obie formy doręczeń pism procesowych w toku sprawy. Z tego też powodu niektórzy pełnomocnicy asekuracyjnie doręczają pisma bezpośrednio kuratorowi i na dodatek załączają dodatkowy odpis dla kuratora do sądu.

Dobrym sposobem na uniknięcie tego typu wątpliwości jest na przykład złożenie wniosku o wykładnię zarządzenia przewodniczącego składu w trybie art. 352 w zw. z art. 361 i 362 KPC przez wyjaśnienie, czy doręczenia w toku sprawy mają być wykonywane w sposób określony w art. 132 § 1 KPC dla radcy prawnego/adwokata wraz z oświadczeniem o nadaniu odpisu pisma zgodnie z art. 165 § 2 KPC, czy też odpis dla pełnomocnika strony przeciwnej lub kuratora ma być każdorazowo składany do sądu, który następnie doręczy go drugiej stronie.

 [Stan prawny na 25.09.2025 r.]