Zmiana planu spłaty wierzytelności upadłego konsumenta

Postępowania upadłościowe dotyczące osób nieprowadzących działalności gospodarczej, prowadzone w trybie tzw. uproszczonym, często kończą się wydaniem przez sąd upadłościowy postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzytelności. W treści takiego orzeczenia wskazani są poszczególni wierzyciele uczestniczący w planie spłaty wraz z wysokością przysługujących im wierzytelności oraz terminy, liczba i wysokość rat płatnych przez upadłego. W razie wykonania całości planu spłaty, wierzytelności wymienione w orzeczeniu zostaną w niespłaconej części umorzone, a inne zobowiązania upadłego powstałe przed dniem ogłoszenia jego upadłości, zostaną umorzone w całości z wyjątkiem zobowiązań, o których mowa w art. 491²¹ ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe.

Sąd, ustalając wysokość i liczbę rat, bierze pod uwagę m.in. aktualną sytuację majątkową i zdrowotną upadłego, jak również jego aktualne wydatki oraz hipotetyczne możliwości zarobkowe. Ponieważ plan spłaty ustalany jest najczęściej na kilka lat, to w przyszłości może zdarzyć się sytuacja, w której np. ze względów zdrowotnych upadły straci swoje aktualne źródło dochodu i nie będzie mógł uregulować na czas kolejnej raty określonej w planie spłaty. W konsekwencji może to doprowadzić nawet do uchylenia planu spłaty przez sąd i zniweczenia skutku oddłużeniowego dotychczas przeprowadzonego postępowania upadłościowego.

Na szczęście ustawodawca przewidział w art. 491¹⁹ ustawy Prawo upadłościowe możliwość zmiany planu spłaty, jeżeli upadły nie może wywiązać się z obowiązków na niego nałożonych. W takim przypadku, po wcześniejszym wysłuchaniu wierzycieli, sąd może dowolnie zmienić treść planu spłaty, przedłużyć termin spłaty wierzytelności na dalszy okres maksymalnie do 18 miesięcy, a nawet uchylić plan spłaty wierzycieli i umorzyć niewykonane zobowiązania upadłego. Ostatni przypadek będzie miał jednak miejsce tylko wtedy, kiedy brak możliwości wywiązania się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli przez upadłego ma charakter trwały i jest niezależny od niego.

Należy jednak pamiętać, że zmiana planu spłaty z wyżej wymienionych przyczyn może nastąpić wyłącznie na wniosek upadłego – sąd nie dokona tego z urzędu. Dlatego konieczne jest złożenie wniosku za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych przy wykorzystaniu odpowiedniego formularza (np. 70045 lub 70046). Wniosek taki należy dokładnie uzasadnić, przytaczając argumenty i dowody, z których będzie wynikać konieczność zmiany/uchylenia planu spłaty. Co istotne, gdy upadły tylko zauważy pierwsze oznaki zagrożenia nieregulowania planu spłaty w terminie, to powinien niezwłocznie wystąpić do sądu z odpowiednim wnioskiem – wszelkie opóźnienia w płatności poszczególnych rat będą bezpośrednio przekładać się na ocenę jego wniosku przez sąd.

[Stan prawny na 03.06.2025 r.]