Sankcja kredytu darmowego – czym jest, kogo dotyczy i czy warto z niej skorzystać

W ostatnim czasie coraz częściej słyszy się o sankcji kredytu darmowego. Pojawia się na ten temat dużo artykułów w Internecie, klienci coraz częściej zadają pytania o to, czy sankcja kredytu darmowego dotyczy ich przypadku i czy warto wejść na tym tle w konfrontację z bankiem.

Na czym polega sankcja kredytu darmowego?

W skrócie i w uproszczeniu, sankcja kredytu darmowego polega na tym, że w przypadku niezgodności treści umowy kredytu z ustawą o kredycie konsumenckim w zakresie określonym w ustawie o kredycie konsumenckim, roszczenia kredytodawcy zostają pomniejszone o odsetki i inne koszty kredytu. Konsument nie musi ich więc płacić, a jeśli je zapłacił, może od kredytodawcy zażądać zwrotu. Wymagane jest jednak złożenie w terminie roku od dnia wykonania umowy złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Jakich umów dotyczy sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytów konsumenckich. Oznacza to, że skorzystanie z tej korzystnej dla konsumenta instytucji dotyczy tylko takich umów, które mogą być zakwalifikowane jako kredyty konsumenckie w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim. Jak wskazuje ustawa o kredycie konsumenckim, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Trzeba tutaj dodać, że przez umowę kredytu konsumenckiego rozumie się nie tylko umowę kredytu w znaczeniu przyjętym przez prawo bankowe, ale także umowę pożyczki czy umowę o kredyt odnawialny. Z kolei kredytodawca to przedsiębiorca, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu.

Należy dodać, że sankcja kredytu darmowego co do zasady nie dotyczy umów o kredyt hipoteczny.

Podsumowując:

– z sankcji kredytu darmowego skorzystać może tylko konsument; nie może skorzystać z niej przedsiębiorca, a zatem ktoś, kto zaciągnął kredyt w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową;

– sankcja kredytu darmowego dotyczy tylko kredytów o wartości nie większej niż 255 500 zł;

– sankcja kredytu darmowego dotyczy nie tylko kredytów udzielanych przez banki, ale przez wszystkie instytucje będące przedsiębiorcami, które udzielają kredytów konsumentom;

– przez umowę kredytu rozumie się nie tylko umowę kredytu w rozumieniu prawa bankowego, ale też umowę pożyczki czy umowę o kredyt odnawialny;

– sankcja kredytu darmowego nie dotyczy umów o kredyt hipoteczny.

Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Ustawa o kredycie konsumenckim wymienia szereg przepisów, których naruszenie przez kredytodawcę uprawnia konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Wśród tych naruszeń można wymienić m.in.:

– nieokreślenie lub nieprawidłowe określenie w umowie całkowitej kwoty kredytu;

– niezamieszczenie w umowie terminu wypłaty kredytu;

– niezamieszczenie w umowie lub nieprawidłowe określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO);

– niejednoznaczne określenie w umowie zasad zmiany opłat lub prowizji przez kredytodawcę;

– niezawarcie umowy kredytu w formie pisemnej (np. przypadek, gdy konsument nie złożył podpisu pod umową, ale oświadczenie o zawarciu umowy kredytu złożył telefonicznie, w formie wiadomości e-mail, itp.).

Są to jedynie przykłady występujących w praktyce naruszeń, które uprawniają do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Katalog możliwych naruszeń jest znacznie szerszy i – co istotne – skorzystanie z sankcji kredytu darmowego możliwe jest w przypadku zaistnienia choćby jednego naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim, które wskazano w ustawie. Na przykład nieprawidłowe określenie RRSO w umowie jest wystarczającą przesłanką do złożenia oświadczenia a sankcji kredytu darmowego, nawet jeśli umowa o kredyt nie zawierała jakichkolwiek innych nieprawidłowości.

W jakim terminie można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, w celu skorzystania z sankcji kredytu darmowego, konsument powinien złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie (art. 45 ust. 1 ustawy). Uprawnienie do złożenia takiego oświadczenia wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Oznacza to, że:

– jeżeli spłacasz kredyt konsumencki, termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego jeszcze nie upłynął, więc wciąż możesz złożyć stosowne oświadczenie;

– jeśli spłaciłeś już kredyt konsumencki, oświadczenie możesz złożyć z upływem roku od dnia wykonania umowy.

Należy tutaj dodać, że „wykonanie umowy” jest w orzecznictwie sądowym różnie rozumiane. Natomiast zgodnie z dominującym poglądem, wykonanie umowy następuje z chwilą spełnienia przez obie strony, a zatem przez konsumenta i kredytodawcę, wszystkich ich zobowiązań wynikających z umowy kredytu. Oznacza to, że jeżeli np. spłaciłeś kredyt konsumencki ponad rok temu i zrobiłeś to przed terminem wynikającym z harmonogramu spłat, a kredytodawca nie dokonał proporcjonalnego zwrotu prowizji lub innych kosztów kredytu (co powinien zrobić w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu), to nie upłynął jeszcze termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.

Czy warto skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Tak, jest to instytucja bardzo korzystna dla konsumentów. Natomiast ocena, czy w danym przypadku doszło do naruszeń, które uprawniają do złożenia oświadczenia przez konsumenta oraz czy nie upłynął termin do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, wymaga przeanalizowania umowy i okoliczności tego konkretnego przypadku.

[Stan prawny na 30.04.2024 r.]