Koszty zastępstwa prawnego w egzekucji

Kiedy podejmujemy się spraw klientów, które zakończyły się kilka lat temu wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, to okazuje się, że niekiedy wydane tytuły zawierały braki w przedmiocie rozstrzygnięcia o przyznaniu kosztów zastępstwa prawnego w toku egzekucji, które uniemożliwiały ponowne wszczęcie egzekucji tych środków. W dwóch takich sprawach komornik ograniczył się w swoim postanowieniu do stwierdzenia, aby „Przyznać koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym na kwotę […]”.

Przy takim sformułowaniu, przed ponownym wszczęciem egzekucji, konieczne jest złożenie wniosku o sprostowanie ww. postanowienia, ponieważ brak określenia osoby dłużnika jako podmiotu obciążonego przyznanymi na rzecz wierzyciela kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym może być uznany za nieistniejące roszczenie wierzyciela, a tym samym niemożliwe do dochodzenia względem dłużnika.

W naszym przypadku komornik oddalił wniosek uznając, że wierzyciel powinien złożyć w ciągu dwóch tygodni od daty wydania postanowienia wniosek o jego uzupełnienie. Z tej przyczyny dalszym krokiem było złożenie dwóch analogicznych skarg na czynności komornika, w których wskazaliśmy, że postanowienie komornika o przyznaniu kosztów zastępstwa prawnego bez wzmianki o obciążeniu nimi dłużnika nie może stanowić podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie stanowi ono tytułu wykonawczego ze względu na brak oznaczenia w nim podmiotu obciążonego kosztami. Jednocześnie w sprawach tych skierowaliśmy wniosek o wydanie przez sąd zarządzenia nadzorczego w trybie art. 759 § 2 KPC celem zapewnienia należnego wykonania egzekucji i usunięcia spostrzeżonych uchybień co do nieprawidłowego orzeczenia o kosztach zastępstwa prawnego.

W efekcie, na skutek uwzględnienia skarg w obu sprawach, sądy wydały postanowienie o zmianie zaskarżonych postanowień przez sprostowanie oczywistej niedokładności w ten sposób, że punkt 4 skarżonego postanowienia powinien brzmieć: „Przyznać wierzycielowi koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym na kwotę […] i w całości obciążyć nimi dłużnika i orzec o obowiązku ich zwrotu na rzecz wierzyciela”. W uzasadnieniach sądy m.in. wskazały, że wydane przez komornika rozstrzygnięcie było nieprecyzyjne, bowiem nie zawierało informacji o tym, komu została przyznana kwota oraz czy została zaspokojona w toku postępowania, czy też jedna ze stron jest zobowiązana ją zwrócić drugiej. Co więcej, sądy rozpoznające stwierdziły, że wbrew twierdzeniom komornika właściwym środkiem do sanacji skarżonych postanowień jest wniosek o sprostowanie a nie o uzupełnienie orzeczenia. W obu przypadkach sądy na podstawie art. 759 § 2 KPC poleciły również komornikowi doręczenie sprostowanego postanowienia wraz z informacją o jego prawomocności na adres pełnomocnika wierzyciela w terminie 7 dni (a w drugiej sprawie 14 dni) od otrzymania odpisu wydanego rozstrzygnięcia ze stwierdzeniem prawomocności.

Co ciekawe, sądy oddaliły wniosek co do obciążenia komornika kosztami postępowania wywołanego skargą uznając, że naruszenie art. 350 w zw. z art. 13 § 2 KPC nie mogło mieć charakteru rażącego czy oczywistego. W konsekwencji kosztami tego postępowania obciążyły dłużnika.

 [Stan prawny na 28.03.2024]