Egzekucja komornicza dłużnika w restrukturyzacji – postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne (dalej: PS) to ostatnie postępowanie restrukturyzacyjne, z którym możemy się spotkać w toku postępowania komorniczego.

Postępowanie to uregulowano w art. 283 i nast. Prawa restrukturyzacyjnego (PR); umożliwia ono dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności. Dłużnik lub wierzyciel osobisty niewypłacalnej osoby prawnej składa do sądu upadłościowego wniosek o otwarcie postępowania, po czym sąd, w razie uwzględnienia wniosku, wydaje na posiedzeniu niejawnym lub rozprawie postanowienie o otwarciu PS i obwieszcza o tym fakcie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Z dniem otwarcia PS mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika staje się masą sanacyjną. W toku PS sąd odbiera zarząd własny dłużnikowi i wyznacza zarządcę; prokura i pełnomocnictwa udzielone przez dłużnika wygasają z mocy prawa. Podobnie jak nadzorca sądowy w postępowaniu układowym, tak i zarządca w PS zajmuje się przygotowaniem spisu ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych, przysługujących dłużnikowi praw majątkowych oraz należności, natomiast dłużnik nie może spełnić świadczeń z wierzytelności objętych układem i co do zasady nie może ustanowić hipoteki lub zastawu, aby zabezpieczyć wierzytelność powstałą przed otwarciem tego postępowania.

Zgodnie z art. 310 PR otwarcie PS nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Jednakże koszty takich postępowań obciążają wierzyciela, jeśli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności. W przeciwieństwie do poprzednich postępowań restrukturyzacyjnych, w PS zarządca prowadzi ww. postępowania w imieniu własnym na rzecz dłużnika, z zastrzeżeniem dotyczącym postępowań w sprawach o należne od dłużnika alimenty oraz odszkodowania i renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.

Ostatnią część wpisu standardowo należy poświęcić prowadzeniu egzekucji na podstawie posiadanego przez wierzyciela tytułu z uwzględnieniem momentu, kiedy dłużnik otworzył PS (art. 312 PR):

1. gdy postępowanie egzekucyjne już jest w toku i dotyczy majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej – z dniem wydania postanowienia o otwarciu PS postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu z mocy prawa, a sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu i jeszcze niewydane, komornik bez żadnych potrąceń przelewa do masy sanacyjnej niezwłocznie po wydaniu postanowienia o otwarciu PS; przy czym sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub zarządcy może dodatkowo uchylić zajęcia dokonane przed dniem otwarcia PS w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym skierowanym do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej, jeśli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika;
2. gdy PS już jest w toku – od daty wydania postanowienia o otwarciu PS nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego oraz wykonać postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenie zabezpieczenia roszczenia na majątku dłużnika wchodzącym w skład masy sanacyjnej;
3. w obu ww. przypadkach z dniem otwarcia PS bieg przedawnienia roszczenia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania tego postępowania.

W przeciwieństwie do regulacji przyspieszonego postępowania układowego i postępowania układowego, zawieszenie egzekucji w PS dotyczy zarówno wierzytelności objętych z mocy prawa układem, jak i tych nieobjętych; dodatkowo wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo (hipoteką, zastawem, itp.) również objęci są ww. regułami.

Wyjątkiem od zakazu prowadzenia egzekucji w toku PS są sprawy dotyczące świadczeń alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.

Odnośnie terminu końcowego ograniczeń egzekucyjnych wierzycieli w toku PS, to tutaj, tak jak poprzednio, może pojawić się kilka rozwiązań. Przede wszystkim, zgodnie z art. 170 PR z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa. Z kolei zawieszone postępowania zabezpieczające i egzekucje dotyczące wierzytelności nieobjętych układem można podjąć na wniosek wierzyciela. Z tym samym dniem tytuły wykonawcze i egzekucyjne, które obejmują wierzytelności objęte układem, tracą wykonalność z mocy prawa.

W razie prawomocnej odmowy zatwierdzenia układu lub umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego postępowanie egzekucyjne jest podejmowane i kontynuowane dalej. Komornik i wierzyciel może dowiedzieć się o treści tych orzeczeń sądu I i II instancji samodzielnie, ponieważ postanowienia te są publikowane w KRZ.

Z kolei wedle art. 179 PR w razie uchylenia lub wygaśnięcia układu już po jego prawomocnym zatwierdzeniu i tym samym umorzeniu egzekucji, dotychczasowi wierzyciele mogą dochodzić swoich roszczeń w pierwotnej wysokości, a wypłacone w międzyczasie na podstawie układu sumy zalicza się na poczet dochodzonych wierzytelności; podobnie sytuacja wygląda w razie zaspokojenia wierzytelności w sposób określony w układzie na warunkach mniej korzystnych niż pierwotny.

Podsumowując, reguły rządzące postępowaniem sanacyjnym częściowo bazują na tych występujących w postępowaniu układowym, natomiast częściowo są zbliżone do postępowania upadłościowego ze względu na powierzenie zarządu przedsiębiorstwem dłużnika doradcy restrukturyzacyjnemu pełniącemu funkcję zarządcy.

Informacje na temat egzekucji w toku postępowania o zatwierdzenie układu znajdują się pod linkiem:

Z kolei przyspieszone postępowanie układowe omówiono tutaj:

Postępowanie układowe przedstawiono tutaj: